Latijn is bullshit
Zo, het is eruit! De aanleiding? Een lezersbrief in Humo als reactie op een interview met Miss Belgian Beauty die het aangedurfd had om de meerwaarde van de richting Latijnse in de humaniora in twijfel te trekken. Volgde een betoog over waarom iemand in de Latijnse een zoveel rijkere achtergrond heeft, het zoveel verder schopt en een veel beter ontwikkelde achtergrond heeft om het te maken in zijn latere leven. Samen te vatten in één woord dat ongetwijfeld op ieders lippen brandt die dit leest: Übermensch. Wie de auteur van dit elitaire betoog dan wel mocht zijn? ‘Naam en adres bekend bij de redactie’. Een überhypocriet dus.
Een leraar Latijn allicht, waarschijnlijk een van het katholieke net. Want zowel de toon als de inhoud kwamen me bekend voor. Niet dat ik alle katholieke scholen en leraars Latijn over dezelfde kam wil scheren, maar die van het St-Judascollege in mijn geboortedorp beantwoordt perfect aan het profiel. Samen met het PMS (het toenmalige CLB) werden leerlingen destijds onderverdeeld in ’slim’ en minder ’slim’. De slimmerds werden gepusht om toch maar Latijnse te volgen in plaats van de minderwaardige Economische of – stel je voor – TSO. Die ‘wijze raad’ werd destijds letterlijk en met veel walging door de dames en heren opvoeders gespuwd als je er nog maar aan dùrfde twijfelen om Latijnse te volgen.
Ik ben een van de ‘gelukkigen’ die zes jaar Latijn gestudeerd heeft. En daar heb ik nog altijd spijt van. Destijds al, omdat de primussen van de klas toen de hemel in geprezen werden door het lerarenkorps – de leraar Latijn voorop, die minstens één keer per week pochte over hoe slim wij wel niet waren en hoe bevoorrecht wij waren om Latijn te volgen. Voor alle duidelijkheid: ’slim’ stond voor het lerarenkorps gelijk met ‘cursussen van buiten blokken en slaafs alle vooraf uitgestippelde paden bewandelen’. Creativiteit die ook maar een duimbreed van de leerstof afweek, werd misprijzend afgekeurd en klassikaal met de grond gelijkgemaakt. Vooral door die leraar Latijn. Naar de buitenwereld toe propageerde hij zich als ‘joviaal, behulpzaam en studentvriendelijk’, maar in de klas huilde hij met de wolven mee. Opvoeden en kennis bijbrengen, je zegt het. En ja, ik was een van die creatievelingen die af en toe buiten de lijntjes kleurde en stukken leerstof voorzichtig in twijfel durfde trekken 
Zoveel jaar later is me één ding duidelijk geworden: wat ben je met de Latijnse? Niks! Toen ik ging verder studeren, kwam ik in aanraking met leerstof die er in het dagelijkse leven écht toe doet: economie, boekhouden, ja zelfs informatica. Nóóit gezien in de Latijnse. Daar sta je dan met je zogenaamde elite-achtergrond. Naamvallen? Heb je ook in het Duits. De oud-Romeinse cultuur? Ooit van lessen geschiedenis gehoord?
Ben ik goed terechtgekomen? Ik vind van wel. Ik zat in het middelbaar al met een sterk taalgevoel, ben dat verder gaan ontwikkelen en heb sindsdien altijd plezier gevonden in mijn werk. Omdat ik doe wat ik van jongs af aan al wilde doen. Plùs ik heb plezier in mijn privé-leven, dankzij mijn madam en een aantal ruimdenkende goeie vrienden. Uit het middelbaar? Geen enkele. Vind ik dat erg? Nee, want af en toe kom ik iemand van dat zootje overmatig opgehemelde pubers tegen. En niemand van die meute is gelukkig. Een glimlach kan er nauwelijks af. Hun ambities werden gefnuikt. Ze bereikten niets van wat hun vroeger voorgeschoteld werd. Opgehemeld en opgevreeën door het lerarenkorps van het St-Judascollege, maar in het echte leven met hun gezicht keihard tegen de muur gelopen. Na het secundair moesten ze zich bewijzen en dat konden ze niet. Niet alles vind je in de studieboeken en kun je uit het hoofd leren.
En wat gebeurde er met het Sint-Judascollege? Weinig: de leraar Latijn van toen is er nog steeds en de eerste beleidsdaad van de huidige directeur was een brief naar de buurtbewoners sturen. Zijn boodschap was ongeveer deze: ‘Onze leerlingen vallen niet langer onder de verantwoordelijkheid van het St-Judascollege eens ze zich buiten de muren van St-Judas bevinden. Tegen eventuele overlast (zwerfvuil, sigarettenpeuken en meer van dat fraais) waarvoor de leerlingen in aanpalende tuinen zouden zorgen, zal het St-Judascollege dan ook niet optreden. Tirez votre plan. Verdeel en heers. En dat noemt zich dan onderwijzers/opvoeders…
18 juni, 2008 at 10:05 pm
Ik heb me vroeger ook dikwijls geërgerd aan de leraars die hun voorliefde voor “die van Latijn” altijd open en bloot lieten blijken. Dus ik begrijp je ergernis volkomen. En het is inderdaad zo dat de richting die je in het middelbaar volgde niet allesbepalend is. Het talent dat in iemand zit, komt toch sowieso naar boven, vroeg of laat, daar hoef je geen Latijn voor gevolgd te hebben. Nochtans vind ik niet dat ik, door die richting te volgen, belangrijke zaken niet geleerd heb. Het was ook helemaal niet dat er in die richting alleen moest gereproduceerd worden. Integendeel, er werden veel debatten gevoerd over o.a. politieke en filosofische thema’s. Ik herinner me al lang al de naamvallen niet meer, wel de mooie verhalen die we lazen en verhitte discussies die we voerden. Nu, alles hangt af van de leraar die je krijgt en blijkbaar heb jij daar wat pech in gehad. Maar dat geldt natuurlijk niet alleen voor het vak Latijn. Ook bij andere vakken kan een verkeerde leraar alles verknoeien.
18 juni, 2008 at 10:16 pm
Ik heb zelf ook Latijnse gedaan en wat je daar zegt van dat overmatig ophemelen, komt me erg bekend voor. Ik heb mij daar ook altijd mateloos aan geërgerd. Anderzijds, moet ik wel zeggen dat ik die Latijnse basis een geweldig voordeel vind als je andere (Europese) talen wilt studeren. Ik heb er alleszins al mijn voordeel mee kunnen doen.
18 juni, 2008 at 10:57 pm
Ik heb twee jaar Latijn gedaan en ben daarna iets anders gaan doen. Ik was ook één van die creatievelingen. Maar ik heb er wel iets aan gehad. Veel van de Latijnse woordenschat is me bijgebleven en ik weet sneller de betekenis van “ingewikkelde” woorden te achterhalen. Bovendien vond ik de lessen altijd zeer interessant, ik heb er geen trauma’s aan overgehouden
Mijn zus heeft net zoals jij 6 jaar Latijn gedaan. Voor haar werkt het vanbuitenblokken fantastisch goed, want ze wil dokter worden. Ook wat benamingen van spieren en aders en al de rest betreft, speelt dat Latijn in haar voordeel.
18 juni, 2008 at 11:17 pm
Ik heb ook 6 jaar Latijn gedaan. Zelfs even Grieks!! Maar vanbuiten blokken lukt me nog steeds niet. Ik was wel een krak in het vertalen van Latijnse verhalen. Zal wel met mijn fantasie te maken hebben.
Ik vond iedereen in mijn school wel wat “bekakt”. Lag aan de school waarschijnlijk. Ik was wat slim uitgevallen plebs (laaggeschoolde ouders – en 80% van die school kwam van hoger geschoolde ouders)
Stomme school gewoon. Wel schitterende leerkrachten Latijn, Geschiedenis en Engels!
18 juni, 2008 at 11:45 pm
Ik heb er anders al heel lang spijt van dat ik geen Latijn gedaan heb. Ik heb toch het gevoel dat ik iets gemist heb en het voordeel dat Yab aangeeft lijkt mij ook wel belangrijk.
Ik heb in het middelbaar trouwens meerdere leerkrachten gehad die bij ons, in de moderne dus, de studenten die Latijn deden ophemelden. Nog voor we onze mond konden opendoen werd ons al duidelijk gemaakt dat de studenten die Latijn deden belangrijker waren. Tja, het is een feit dat in het Latijn (en in de latere jaren vooral de richtingen met veel wiskunde en wetenschappen) vaak de meest intelligente studenten zitten, maar sommige leerkrachten konden toch echt wel overdrijven. In de lessen die wij samen met de Latijnse volgden kreeg ik ook echt niet het gevoel dat zij zoveel ’slimmer’ waren dan ons.
19 juni, 2008 at 1:11 pm
mijn papa zei altijd: die van de moderne zijn ‘modern’, van de latijnse ‘klassiek’.
Vond ik wel toffe gedachte, en daarmee heb ik 6 jaar met plezier moderne gedaan
19 juni, 2008 at 4:05 pm
Ik kan mij volledig vinden in je post.
Latijn is niet slecht… maar er zijn zoveel betere, interessantere dingen te leren.
Leer spaans of duits in de plaats. Of zoals Ruben al aangaf, Informatica.
Schandalig dat er nog scholen zijn die dit amper of niet aanleren.
Dat ze dat middeleeuws overblijfsel maar rap uit de scholen bannen!
PS: ik heb ook latijn gedaan en ben dan wijselijk overgestapt naar boekhouden/informatica en daarna grafische technieken.
20 juni, 2008 at 12:23 pm
Hoi Ruub, ‘t is inderdaad wel waar dat sommige leraars die van de ‘Latijnse’ nogal ophemel(d)en, maar om nu te zeggen dat je er niets aan hebt als je 6 jaar Latijn hebt gedaan… Da’s ook weer niet waar, hé. Het hangt er natuurlijk wel vanaf wat je na je middelbaar gestudeerd hebt. Ik heb vertaler-tolk gedaan en geloof me, dan ben je wél blij dat je Latijn gevolgd hebt al die jaren, want heel dat systeem met naamvallen e.d. komt in nog veel hedendaagse talen voor. Ik had dan ook een straatlengte voorsprong op al die Nederlandse studenten die in ‘Holland’ geen Latijn hadden gevolgd.
‘t Is maar een opmerking.
21 juni, 2008 at 7:26 pm
Uch! Tot u spreekt een wapenbroeder, uch. Vrees dat het niet aan het latijn lag (al zal dat nog een verérgerende factor geweest zijn) want ook van iemand die Moderne Talen volgde aan hetzelfde college was het onaanvaardbaar dat die buiten de lijntjes kleurde, en stel je voor, zelfs Schilderkunst wou gaan studeren nadien. We werden met zijn allen klaargestoomd voor de universiteit, weet u wel, en al de rest was minderwaardig. Uch!
Voor mij zat er 1 lichtpuntje in hun denkwijze: ze hebben me in het 5de jaar gedelibireerd, omdat ik toch “maar” schilderkunst ging doen, vertelde de meneer van PMS mij ongegeneerd toen ik hem een jaar later moest gaan vertellen wat ik wou doen na het middelbaar.
En héél spijtig dat je mij toen nog niet kende, ik had je nog massa’s tips kunnen bezorgen om ze uit je nek te halen!
25 juni, 2008 at 4:58 pm
oej, ik heb hier toch een andere mening vrees ik!
)
ik ben héél blij dat ik latijn gevolgd heb, 6 jaar zelfs. Was ik een primus? nee. Voelde ik me beter dan de anderen? zeker niet. Heb later latijn nodig gehad? nee. (verontschuldiging voor de typfouten hier, maar ‘t moet snel gaan
Maar latijn volgen (in mijn geval latijn wiskunde – zweet zweet) biedt wel de mogelijkheid om een resem vaardigheden te ontwikkelen. Alles hangt natuurlijk af van de leraar in kwestie, en die waren in het Sint-Franciscuscollege in Wetteren werkelijk schitterend.
Discussiëren over actualiteit, politiek, esthetiek en filosofie en dit vergelijken met hoe het bij de romeinen was. Who cares zul je misschien zeggen? Persoonlijk vind ik het boeiend en onmisbaar om naar het nieuws op één te kunnen kijken met de vaardigheid van een kritische blik, inclusief ruime achtergrondkennis. Geloof me vrij, dat is niet aan iedereen besteed!
Ten tweede leer je reeds bouwstenen (”woordjes”) memoriseren. Wat je hoe je het draait over keert bij je verdere studies ook zal nodig hebben.
Ook dankzij het latijn durf ik beweren dat ik een zeker structureel inzicht in taal heb ontwikkeld (of het nu Engels, Duits, Frans of Portugees is). Wat in tijden van globalisering ook een voordeel is.
Last but not least – en ik vergeet nog veel – denk ik dat de échte meerwaarde van het volgen latijn erin zit dat je leert abstraheren. En als je spreekt over economie, informatica, etc, vakken die er “echt” toe doen, dan moet je steeds kunnen abstraheren.
Onmisbaar? Zeker niet. Vaardigheden die je anders ook kunt bekomen? Zonder twijfel. Maar waarom zou je een vak dat deze vaardigheden impliciet aanbiedt niet aannemen?
Alles hangt natuurlijk af van je leraar én je eigen instelling.
Persoonlijk vind ik het spijtig dat veel mensen zo extreem staan tegenoor het latijn, zoals ik het ook spijtig vind dat er mensen zijn die het nodig vinden om hautain te doen over latijn. Het is een vak als een ander dat een pakket van intrinsieke kennis en vaardigheden aanbiedt. Niets mis mee lijkt me!!
16 december, 2008 at 10:49 pm
Je zegt dat je spijt hebt dat je latijn hebt gedaan. Dan heb je niets begrepen van waar een latijnse vorming toe bijdraagt. Ik ben blij dat ik latijn heb gevolgd, maakt mij dat beter als anderen? nee. Er zijn altijd slimme & domme mensen, das de hierarchie. Verder biedt elke vorming voor- en nadelen.
16 december, 2008 at 11:37 pm
@Tom:
Je slaat de nagel op de kop. Er zijn domme en slimme mensen. De vraag is alleen wie de domme mens is: degene die zogezegd ‘niet begrijpt waar een Latijnse vorming toe bijdraagt’ of degene die dat van iemand anders vindt en dat expliciet tegen die persoon zegt. En daaraan toevoegt dat ‘er slimme en domme mensen zijn, omdat dat de hiërarchie is.’
20 april, 2009 at 11:14 pm
Latijn is inderdaad belachelijk overrated.
Het enige waar ik het nut van in zie is dat je de namen van de lichaamsdelen en de delen van het lichaam kunt onthouden. En zeg nu zelf, is 6 jaar Latijn nu echt nodig om dat te leren? Het is verdorie een DODE TAAL. Nut=niets. Waarom leer je dan mensen geen “elfs” aan en laat je ze boeken van Tolkien lezen?
Gastjes van die leeftijd zouden beter wat meer fysica en chemie zien. Dingen die er eigenlijk echt toe doen in het leven. Voor mijn part ook wat economie of een levende taal, maar tenminste een nuttig, praktisch vak.
Dat Latijn een springplank is voor andere talen, vind ik al even belachelijk. Ik leerde mijn Latijn door woorden uit het Latijn te linken naar woorden uit het Frans en niet omgekeerd. Ik ken geen enkel woord Latijn meer. Omdat ik het nooit gebruik. Naamvallen is ook al zoiets wat ik opgegeven heb. Mocht ik nu nog Duits gebruiken, dan zou ik die nog meer gebruiken, maar nu zeker niet meer. En om te leren abstraheren, leer wat wiskunde in de plaats. Daar leer je veel meer mee, dan met Latijn.
Dat je daar leert werken is ook geen argument. Met je diploma 6 jaar Latijn ben je niks, de bedoeling is om verder te studeren. En het is pas daar dat je, in mijn geval dan toch, echt getest wordt. Mensen die niet meekunnen, worden geëlimineerd. Hoger onderwijs, da’s een leerschool. (6 buizen i h eerste jaar, terwijl ik altijd gemakkelijk door het middelbaar ben geraakt…) Je ziet, ik ben iemand die nooit “buiten de lijntjes” heeft gekleurd, maar die zich ook nooit iets heeft laten opdringen door anderen.
Ikzelf heb trouwens 4 jaar Latijn gedaan; en ben daarna overgestapt naar wiskunde-wetenschappen, 8 uur wiskunde. Die extra uren wiskunde en wetenschappen waren voor mij véél interessanter dan wat teksten lezen van pipo’s die al 2000 jaar dood zijn. Sorry, maar dan kan je even goed de al vertaalde teksten lezen of desnoods de Bijbel.
PS, het is niet omdat ik niet mee kon, ik was wel degelijk de primus, nu niet om te pochen, maar om reacties à la “frustraties zeker?”… te vermijden. Ik zie gewoon NERGENS het nut van Latijn. Voor mijn part mogen ze dat morgen afschaffen.